Pijn aan je achillespees?

Achilles tendinopathie is geen klassieke ontsteking, maar een overbelastings- of degeneratief proces in de pees die de kuitspieren verbindt met het hielbeen. Tegenwoordig gebruikt de literatuur vaker de term “tendinopathie” dan “tendinitis”, om aan te geven dat het niet (per se) om een actieve ontsteking gaat, maar om structurele veranderingen in de pees — zoals verdikking, fibre-disorganisatie en verminderde veerkracht.

De aandoening komt veel voor bij hardlopers en andere sporters, maar ook bij minder actieve personen — vooral wanneer er sprake is van een plotselinge toename van belasting, verandering in type belasting (bijvoorbeeld meer lopen of springen), of een (onopgemerkt) afwijkend looppatroon of spier-/gewrichtsonbalans.

Klachten ontstaan geleidelijk: de pees kan verdikt en pijnlijk worden, en na verloop van tijd treedt pijn op bij laden (bij lopen, traplopen, springen, hardlopen). Zonder adequate aanpak kan de klachten langer aanhouden en bestaat er een verhoogd risico op (gedeeltelijke) ruptuur

Mechanismen: waarom ontstaat tendinopathie

De precieze oorzaak van tendinopathie is complex en multifactorieel, en wetenschappers beschouwen het meestal niet als ontsteking (met veel witte bloedcellen etc.), maar als een overbelastingsproces met degeneratie.

Bij tendinopathie zie je vaak structurele veranderingen in de pees: de fibrillen (collageen-vezels) raken verstoord, de pees wordt dikker en minder georganiseerd, en de veerkracht en mechanische eigenschappen veranderen.

Bovendien spelen spier- en mechanische factoren een rol: spierzwakte van de kuit, slechte uitlijning van enkel/voet, of een belastingspatroon dat de belasting op de pees te abrupt of te eenzijdig maakt.

Interessant is dat recente inzichten suggereren dat de voordelen van training niet alleen te wijten zijn aan pees-remodellering: adaptaties in de spier die de pees belast, kunnen ervoor zorgen dat de tegendruk op de pees afneemt en de mechanische belasting op een veilig niveau blijft — wat pijn vermindert en genezing bevordert.

Behandeling: wat werkt (en wat niet) volgens recent bewijs

• Excentrische oefeningen — gecontroleerde verlenging van de kuitspier terwijl deze onder belasting is — vormen de pijler van de conservatieve behandeling bij chronische tendinopathie. Verschillende systematische reviews en meta-analyses tonen aan dat zulke oefeningen significant kunnen bijdragen aan pijnvermindering.

• Een recente meta-analyse (2022) concludeerde dat excentrische oefeningen effectief waren voor het verlichten van pijn bij midden-pees (mid-portion) Achilles tendinopathie.

• Nieuw onderzoek laat zien dat bij excentrische kuittraining zowel de snelheid van buiging/verlenging als de belasting belangrijk zijn: een langzame, zwaardere uitvoering resulteert direct in onmiddellijke veranderingen in pees­dikte en stijfheid — wat mogelijk duidt op een verhoogde vochtdynamiek / pees-remodellering en mogelijks relevant is voor revalidatie.

Belastingmanagement & voorlichting

Volgens de meest recente multidisciplinaire richtlijn is het essentieel om de belasting aan te passen: niet rigide totale rust, maar verminderen of aanpassen van activiteiten die pijn geven, met behoud van voldoende prikkel voor de pees.

Belangrijk: rust alleen is meestal geen goede strategie. In de evaluatie van behandelingen voor achilles tendinopathie kwam “wait-and-see” er duidelijk slechter uit dan actieve behandelingen.

Andere behandelingen: wat is de stand van het onderzoek

• Medicatie (zoals NSAID’s): voor zover bekend bestaat er weinig hoogwaardig bewijs dat dit op lange termijn helpt bij chronische tendinopathie. De chronische veranderingen in peesstructuur worden er niet door verholpen. Dit is in lijn met het paradigma dat het minder gaat om ontsteking en meer om degeneratie.

• Injecties (corticosteroïden, PRP, andere): er is geen overtuigend, consistent bewijs dat deze injecties op lange termijn effectief zijn. En injecties worden voorzichtig aanbevolen vanwege mogelijke nadelen (bijvoorbeeld verzwakking van de pees).

• Handmatige therapieën, massage, splints, nachtspalk: dit wordt soms gebruikt als aanvulling, maar er is weinig consistent bewijs dat deze methoden op zichzelf voldoende zijn. Meestal worden ze ingezet als aanvulling wanneer oefentherapie alleen niet voldoende is.

  
  

Wat betekent dit in de praktijk — aanbevelingen

• Begrijp dat “Achillespeesontsteking” meestal geen ontsteking is, maar degeneratie — en dat daarom de klassieke ontstekingsbehandeling (bijv. langdurig rust, ontstekingsremmers) vaak onvoldoende is.

• Begin bij klachten met een goed gecontroleerd oefenprogramma, bij voorkeur onder begeleiding van fysiotherapie — met langzaam opbouwen van belasting. Excentrische vormen van oefening zijn goed onderbouwd, maar recent onderzoek benadrukt dat zwaarte en tempo belangrijk zijn voor effectiviteit.

• Pas de belasting van sport of zware activiteiten aan — vermijd in de beginfase explosieve belasting of hoge impact, maar behoud lichte activiteit om de pees belast te houden op veilige wijze.

• Gebruik andere therapieën alleen aanvullend; injecties, splints, of andere passieve methoden zijn geen eerstekeus, zeker niet bij chronische klachten.

• Realiseer je dat het wetenschappelijk bewijs niet altijd sterk is — er is sprake van veel onzekerheid, en behandelkeuze vereist gedeelde besluitvorming tussen zorgverlener en patiënt, rekening houdend met voorkeur, veiligheid, middelen, en kosten. Dit is ook de aanbeveling in de meest recente richtlijn.

  
  

Conclusie

Achilles tendinopathie is eerder een mechanisch-degeneratief probleem dan een zuivere “ontsteking”. Recente wetenschappelijke inzichten bevestigen dat beheerst, progressief belasten via oefentherapie — met name excentrische oefeningen — de eerste keus is bij chronische klachten. Passieve of symptomatische behandelingen kunnen soms ondersteunend zijn, maar zouden idealiter ondergeschikt blijven. Gezien de onzekerheid in de literatuur is goede begeleiding, individuele afstemming en realistische verwachtingen essentieel.

Bronnen

• De Vos R-J., et al. Dutch multidisciplinary guideline on Achilles tendinopathy. BJSports 2021.

• Zwerver J., Boersma F. Diagnostiek en behandeling van peesproblemen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2025.

• Silbernagel K.G., et al. Eccentric exercise is more effective than other exercises in the treatment of mid-portion Achilles tendinopathy: systematic review and meta-analysis. (2022, gepubliceerd 2023).

• PeerJ (2025). Treatment options for Achilles tendinopathy: a scoping review of preclinical studies.

• Study: Loading Speed and Intensity in Eccentric Calf Training Impact Acute Changes in Achilles Tendon Thickness and Stiffness. Medicine & Science in Sports & Exercise (accepted dec 2024; gepubliceerd 2025).

• Overige klassieke studies over excentrische training bij Achilles tendinopathie, o.a. de oorspronkelijke “heavy-load eccentric calf muscle training”-studie bij chronische tendinopathie.

Afspraak inplannen:

Neem contact op!

---